“O violín de Rembrandt”: entre a curiosidade e o desencanto

O violín de RembrandtO Violin de Rembrandt
Jorge Llorca
Edicións Xerais, Vigo, 2014, 199 páxinas

Logo dunha vida profesional dedicada ao mundo da arte ou coincidindo coa mesma -pintor e profesor da Escola de Arte Pablo Picasso da Coruña- Jorge Llorca deu no ano 2009 o salto á narrativa en galego con O’ salto do can. Recunca nestes últimos meses con esta novela, O violín de Rembrandt, ganadora do Premio Blanco Amor na edición do ano 2013. Unha novela na que o seu protagonista, profesor de historia da nunha academia, concorda co autor en certa “promiscuidade estética”, da que o lector se decata ao ollar esta novela, sobre cuxa trama planan múltiples relacións coa pintura e en xeral coa historia da arte.
Na novela, un narrador en primeira persoa, que traballa como profesor, por un prato de lentellas, nunha academia na que rexe unha disciplina cuarteleira, atopa a oportunidade de mudar de vida traficando con arte (un posible Rembrandt e un aparente Stradivarius), traballando para un equipo formado por outras persoas. Un cadro de catro millóns de dólares e un violín de dous. Vive nunha cidade que semella ser Ferrol xa que está a sufrir a reconversión ou desmantelamento do naval, nun tempo que coincide con eses feitos. Unha cidade na que chove moito, a canadas, e as pingas de auga están presentes en todas as secuencias do libro, agás na última. O protagonista gorece a súa soidade na academia, nas tascas e cafeterías e nas conversas e contactos cunha manchea de personaxes que lle dan a novela unha sorte de ton coral. Personaxes curiosos, recuperados moitos deles dos anos de estudante do protagonista. Outros dos que o relato fai un retrato pouco menos que esperpéntico ou ao menos choqueiro: a vicedirectora da academia que ten un caracter “doce” como Margaret Thatcher; un sindicalista ilustrado; a filla dun embaixador que, cando usaba a comuna estudantil para enredos amatorios, procuraba avisar para “coidar o protocolo diplomático”; un crego especialista en Bach e en agarimar con tenrura os nenos do coro. En fin, a presenza así mesmo de Armando Ortega, magnate dun imperio téxtil e gran coleccionista de arte, ou de Teresa Moure, galerista daltónica, pero con bo ollo para os negocios de pintura.
Mais como mover un Rembrandt ou un Stradivarius, sobre todo se poden ser falsos, non é cousa doada, no desenlace as oportunidades do iluso profesor rematan nunha viaxe a Santorini que o fará feliz. Novela, xa que logo, verbo das decepción que nos ofrece a vida e das tentacións en forma de oportunidades que nos poden facer perder a cordura e que de cando en vez tamén saen ao noso encontro, contadas a través dunha historia bastante inverosímil, que pretende ser asemade un retrato sociolóxico dunha cidade e sobre todo dos seus habitantes mozos que sufriron o desmantelamento naval.
Sen desmerecer esas achegas, debo sinalar que a lectura desta novela que comecei con non pouca curiosidade, converteuse para este lector nunha penitencia. Así como hai historias que tiran con tanta forza do lector que este engule as páxinas sen se decatar, noutras a lectura atáscase nunha planas que semellan non rematar nunca. Quizais porque esa historia inverosímil, con algúns personaxes igualmente pouco cribles, non dá máis de si, talvez pola forma na que o autor estrutura e modula o argumento, a novela, nomeadamente nas tres primeiras cuartas partes nas que se perde no relato de acontecementos secundarios, transformouse para min nun exercicio no que o tedio e o fastío eran a impresión dominante. Ese humor sutil, fresco e irreverente que constatou o xurado do Premio Blanco Amor, a este lector non lle arrincou un só sorriso. Se cadra por un sutileza que se fai ver en afirmacións como as do caracter “doce” da dobre de Margaret Thatcher ou a de que a arte é unha boa desculpa para comer cachos de tortilla.

 

Jorge Llorca

Jorge Llorca

Descoñezo en que circunstancias o xurado do XXXI Premio Blanco Amor lle outorgou a O violín de Rembrandt un dos premios literarios de máis prestixio do sistema literario galego. E aínda que con X. González Millán, recoñezo o impacto positivo que os certames literarios tiveron e aínda teñen no desenvolvemento da narrativa galega, estimo tamén que deixar deserto nalgunha convocatoria un premio literario cando así o require a falta de calidade das obras presentadas, é unha boa terapia que pode contribuír ao prestixio no só do premio, senón tamén da literatura de noso. Diante de algunha pezas narrativas da literatura en galego ou en castelán, veñen a miña mente aquelas palabras que Gilles Deleuze dixo no seu Abecedario persoal, único documento filmado que existe do pensador: “A abominación da literatura actual é que todo o mundo cre que para escribir unha novela abonda con ter unha avoa morta de cancro, ou un pai abusivo, certa memoria. Iso é a mediocridade e a vergoña da literatura.”

Esta entrada foi publicada en Narrativa galega e etiquetada , . Garda a ligazón permanente.

Unha resposta a “O violín de Rembrandt”: entre a curiosidade e o desencanto

  1. FFL di:

    A novela é mala sobre todo por ese afán das dereitas de ridiculizar ós esquerdistas (e non fun máis alá dos tópicos do xudeo: o libreiro; seguramente do Galín -xa quixera). Este é un pintamonas conservador, un reaccionario-confidente (consciente ou non) como o comentarista é un listillo de pacotilla e non sabe que a ideoloxía marca por riba de calquera cousa. É dicir, só se hai verdade hai boa novela. Toda a merda esa da estructura é disfraz, da novidade de falar dos paraísos de Nova York ou de lugares afastados que tanto predican as editoriais para tirarlle o bravío ó galego fai que se -premie (e os xurados sexan sistema -sistema, sistema, sistema- e con poucas luces interesadas) as “novidades”, as “simpatiquerías””, as caralladas. Pero isto non é de hoxe, rapás… O do galego vén de lonxe; dende o pra (sonaba mal, o para é máis guay; e que fixeron co ó (o ao) que non se pode pronunciar; como, vou ao campo (e canto tardas en dicilo), irás á eira, ou ó escusado, pailán. E o do CD sen “a” que nos convirte en gramáticos coa capacidade de distinguir un CD dun CRéx); ese querer reescribir a fala por unha suposta pureza, dende o xura-los principios do Movimiento da Xunta; profesores de galego que son incapaces de que os seus alumnos conversen, só un chisco, en galego (escriben, e qué…). E como se lles mira quen son ou de onde veñen… Dos aproveitados da chamada “transición”; dos que queren ou querían estar a ben con todos, léase o estimado Ferrín; dos que se subiron a un carro que da pouco para os que percibimos doutro xeito e non comemos un can da fala; e de falarmos ou escribirmos se-los nosos correctores ou avaliadores (cando tería que ser ó revés: ser eu, si, este e algún outro quen os validara) -mira por onde-; a defender o seu bandullo: este non que non é da onda, que é Carballo Calero (probiño que pensaba…) ou aínda peor, algún coñecido do defunto Ballesteros que caíu na trampa de deixarse morrer.
    Colaboracionistas, aínda non sexan conscientes, do poder máis retrogado. Pero, algo vai caíndo, non?…
    Ala!, andando…

Os comentarios están pechados.