Friso de destrucións e derrotas

 

Todos os días

Alberto Ramos

Sotelo Blanco Edicións, Santiago de Compostela, 2013, 263 páxinas.

 

   Alberto Ramos sabe de satisfaccións e contentamentos por conseguir premios literarios. Tres libros de seu, malia a súa xuventude, e os tres galardoados. Pero tamén sabe, porque o viviu en carne propia, das angustias, mágoas e traxedias dun despedimento laboral, iso que a terminoloxía burocrática e oficial, que forma parte do noso vivir cotián, chama eufemisticamente  un ERE de extinción. E desa sensación de desespero, culpabilidade, depresións e alienación trata esta novela, como salientou o xurado que lle outorgou  o Premio Risco de Creación Literaria o pasado ano..O paralelismo, xa logo, entre a situación persoal e a do protagonista de Todos os días semella indubidable e non só circunstancial. O mesmo autor recoñece que na novela hai elementos biográficos. Con todo, a historia de Todos os días transcende as continxencias e circunstancias biográficas e retrata de xeito moi acaído as sensacións e os pensamentos que necesariamente se incuban e acaban por estourar en calquera das moitas persoas que están a pasar por semellante situación traumática: un infranqueable muro do baleiro, da desolacións diante dos ollos e a todas as horas do día. Un valado  sen portas nin fiestras e que hoxe ten un nome tan cotián e repetido.

   Mais este libro é unha novela, estamos, xaora, no terreo da ficción, esa ficción que o aproveita todo e non pode deixar de lado as pavorosas complexidades do momento presente e esa inmensa balloada de “cadaleitos” que está  a deixar a crise económica, laboral e con todos os apelativos que se lles queira engadir. Todos os días é unha das primeiras novelas que retratan as causas e os efectos desa crise maligna, convertida en despedimento, nunha persoa: a alienación, a morte por dentro.

   A materia que alimenta estas páxinas é unha das tantas “semanas negras” dun mozo xornalista de vinte e sete anos, doces meses despois de que o xornal no que traballaba, pechase por un ERE de extinción. O autor, comezando por un título moi apropiado, capta a ruindade e perversión do presente, sen elisións nin escamoteos, O protagonista no ten nada que facer, dálle igual que sexa un día ou outro. Todo é inhóspito, triste, unha aliaxe de desacougos, baleiro, ata o punto de que a  cama é o seu único aliado. Nela pasa mañás e moitas tardes de comatoso, para roubarlle horas ao tempo, a eses días que son todos iguais. Ninguén o chama para unha entrevista de traballos, non ten en que ocupar as horas. Os problemas familiares e os consellos do amigo, a voz crítica da súa conciencia, soamente acentúan a sensación de baleiro.

   A novela insiste, quizais ata a enervación, no trauma que vive un parado de larga duración no momento presente: todos os días son iguais, aquí non hai sitio para ninguén,  a información que lle ofrecen la oficina do Servizo de Emprego é intranscendente, os verdadeiros culpables do ERE seguen aí. Mais, sobre todo, a ficción de Alberto Ramos realiza unha tremenda calada no mundo interior dun derrotado neste tempo de crise: canso de todo, barco varado, sen ningunha motivación, desnortado e á deriva, un ninguén. É tal a alienación interior do protagonista que unha intranscendente chamada telefónica, cara ao final da novela, semella traer unha raiola de esperanza.

   Alberto Ramos describe o pesimismo e a derrota existencial do protagonista que troca a súa alienación laboral por outra persoal, aínda moito máis efectiva. E faino pautando as sensacións que emerxen neste mozo derrotado e os poucos acontecementos exteriores no período dunha semana, elección que me semella moi

Alberto Ramos

apropiada porque coadxuva a manter un ritmo constante. Emprega ademais con habilidade unha estrutura narrativa non lineal, con saltos no tempo, analepses  de doada comprensión para o lectorado. E bota man, de xeito moi eficaz, da descrición do ambiente exterior, xélido, con ceos grises, humedén… como perfecta resonancia da negrura e paulatina destrución interior do seu protagonista. Unha ollada realista, cunha linguaxe visual e un amoado de metáforas de natureza existencial moitas delas orlan, non con amavías, mais si con firme pulso esta convincente novela que procede desa gran tradición de ficcións que emerxen en todos os tempos, ateigadas de noticias do aquí e do agora. Mérito, xa que logo, non menor do autor é para min a súa acuidade para captar sen elisións  este tempo presente, misérrimo, que semella inmorredoiro e coas portas pechadas para homes e mulleres.

Esta entrada foi publicada en Critica literaria, Narrativa galega e etiquetada , . Garda a ligazón permanente.

Unha resposta a Friso de destrucións e derrotas

  1. Pingback: Friso de destrucións e derrotas | ::Crítica literaria::

Os comentarios están pechados.